Η διατροφή μπορεί να επηρεάσει σημαντικά τη σωματική και νοητική ευεξία ατόμων με αυτισμό

Η διατροφή μπορεί να επηρεάσει σημαντικά τη σωματική και νοητική ευεξία ατόμων με αυτισμό αλλά πρέπει να προσεγγίζεται εξατομικευμένα και επιστημονικά, καθώς δεν υπάρχει «μία μαγική δίαιτα» που να ταιριάζει σε όλους.

1. Βασικές αρχές διατροφής

Η πιο σωστή διατροφή για παιδιά και ενήλικες με αυτισμό πρέπει να:

Προσφέρει σταθερά επίπεδα ενέργειας και σακχάρου (για συγκέντρωση & συμπεριφορά).

Είναι πλούσια σε θρεπτικά συστατικά για τον εγκέφαλο (λιπαρά οξέα, βιταμίνες, μέταλλα).

Αποφεύγει τροφές που μπορεί να προκαλούν φλεγμονή ή εντερική δυσφορία, αφού το έντερο-εγκέφαλος σύστημα είναι ευαίσθητο σε πολλά άτομα στο φάσμα.

2. Διατροφή που έχει δείξει θετικά αποτελέσματα

Μεσογειακή διατροφή (η πιο ισορροπημένη επιλογή)

Πλούσια σε φρούτα, λαχανικά, όσπρια, ψάρια, ξηρούς καρπούς και ελαιόλαδο.

Υψηλή σε ωμέγα-3, αντιοξειδωτικά και φυτικές ίνες.

Έρευνες δείχνουν ότι σχετίζεται με βελτίωση διάθεσης, ύπνου και συγκέντρωσης σε παιδιά με αυτισμό.

Διατροφή χαμηλή σε επεξεργασμένα τρόφιμα

Αποφυγή ζάχαρης, τεχνητών χρωμάτων και συντηρητικών (ιδίως Ε102, Ε110, Ε122, Ε124, Ε129).

Αυτά μπορούν να επιδεινώσουν την υπερκινητικότητα ή αισθητηριακή ευαισθησία σε μερικά άτομα.

Επαρκή ωμέγα-3 λιπαρά οξέα

Από ψάρια (σολομός, σαρδέλα) ή συμπληρώματα ιχθυελαίου / άλγης.

Βοηθούν στη λειτουργία του εγκεφάλου, στη μείωση φλεγμονής και ενδέχεται να υποστηρίξουν τη συμπεριφορική ρύθμιση.

3. Διατροφές που χρειάζονται προσοχή ή ιατρική καθοδήγηση

Gluten-free / Casein-free (χωρίς γλουτένη & καζεΐνη)

Δημοφιλής σε γονείς παιδιών με αυτισμό.

Ορισμένες μελέτες δείχνουν ήπια βελτίωση σε συμπτώματα, αλλά όχι σε όλους.

Μπορεί να βοηθήσει αν υπάρχει εντερική δυσανεξία ή κοιλιοκάκη.

Πρέπει να εφαρμόζεται με τη βοήθεια διατροφολόγου, ώστε να μην υπάρξουν ελλείψεις ασβεστίου και βιταμινών Β.

Ειδικές "αντιφλεγμονώδεις" ή "κετογονικές" δίαιτες

Έχουν μελετηθεί σε περιπτώσεις επιληψίας ή σοβαρών συμπεριφορικών δυσκολιών, αλλά χρειάζονται ιατρική παρακολούθηση.

Μπορούν να επιβαρύνουν το ήπαρ ή τα νεφρά αν δεν εφαρμοστούν σωστά.

4. Θρεπτικά συστατικά που συχνά λείπουν σε παιδιά με αυτισμό

Πολλά παιδιά έχουν επιλεκτικότητα στο φαγητό, οπότε συχνά υπάρχει έλλειψη:

Βιταμίνη D

Βιταμίνες του συμπλέγματος Β (ιδίως Β6, Β12, φολικό οξύ)

Μαγνήσιο

Σίδηρος

Ψευδάργυρος

Συνιστάται αιματολογικός έλεγχος και πιθανή συμπληρωματική χορήγηση υπό ιατρική καθοδήγηση.

5. Πρακτικές συμβουλές για οικογένειες

Σταδιακή εισαγωγή νέων τροφών (με μικρές ποσότητες, οπτικά οικεία).

Σταθερό πρόγραμμα γευμάτων, για μείωση άγχους.

Εμπλοκή του παιδιού στην προετοιμασία φαγητού (βελτιώνει αποδοχή τροφών).

Συνεργασία με εργοθεραπευτή ή διατροφολόγο που γνωρίζει τις αισθητηριακές ιδιαιτερότητες.

Πηγές (ενδεικτικά, 2020–2024)

Li, Q. et al. Nutrients (2023): “Dietary patterns and autism spectrum disorders.”

Lord, C. et al. Lancet (2022): “Autism spectrum disorder.”

World Health Organization (WHO) – Healthy diet for children and adolescents (2023).

EFSA & ESPGHAN guidelines on autism and nutrition (2022).

#ΕλίζαΣολωμού

Σύμβουλος Προσωπικής και Επαγγελματικής Ανάπτυξής για παιδιά, εφήβους και ενήλικες με Νευροδιαφορετικοτητα.