Απασχόληση συνταξιούχων δημοσίων υπαλλήλων

Απασχόληση συνταξιούχων δημοσίων υπαλλήλων μετά από τις διατάξεις του άρθρου 43 του Ν. 5157/2024 - Επικαιροποίηση 11.10.2025. Ο Συνήγορος του Πολίτη, με επιστολή του (03.10.2025), παρενέβη επίσημα στο κρίσιμο ζήτημα που άνοιξε το έγγραφο του ΥΠΕΣ (30.06.2025). Ο ΣτΠ αναγνωρίζει ότι η διαφορετική αντιμετώπιση των δημοσίων υπαλλήλων με αναπηρία μπορεί να συνιστά δυσμενή διάκριση και ζητά διερεύνηση και βελτίωση της νομοθεσίας. Μισή η νίκη - έχουμε θεσμική στήριξη, αλλά δεν έχουμε ακόμη πλήρη εφαρμογή.

Περίληψη

Το έγγραφο του Συνηγόρου του Πολίτη αφορά την εφαρμογή του νέου θεσμικού πλαισίου για τη συνταξιοδότηση λόγω αναπηρίας σε απασχολούμενους στο Δημόσιο, βασισμένο σε αναφορές πολιτών και νομοθετικές αλλαγές. Εστιάζει στις συνέπειες για την υπηρεσιακή κατάσταση και επισημαίνει ασυνέπειες στην ερμηνεία και εφαρμογή.

Κύρια Νομοθετικά Σημεία

• Με τον Ν. 4997/2022 (άρθρο 26) εισήχθη η δυνατότητα κύριας σύνταξης λόγω αναπηρίας (ποσοστό ≥50%) για ασφαλισμένους του e-ΕΦΚΑ, υπό την προϋπόθεση διακοπής εργασίας.

• Ο Ν. 5157/2024 (άρθρο 43) κατάργησε αυτή την προϋπόθεση από 1.1.2024, επιτρέποντας σύνταξη χωρίς διακοπή απασχόλησης, για όλους τους ασφαλισμένους.

• Η εγκύκλιος e-ΕΦΚΑ 37/2024 περιορίζει το πεδίο εφαρμογής, διατηρώντας ειδικότερες διατάξεις του Υπαλληλικού Κώδικα (π.χ. λύση υπαλληλικής σχέσης πριν από αίτηση συνταξιοδότησης), ενώ απαντήσεις διοικητικών οργάνων (e-ΕΦΚΑ, Γενική Γραμματεία Κοινωνικών Ασφαλίσεων) επιβεβαιώνουν ότι δεν υπάρχουν περιορισμοί στην εργασία συνταξιούχων αναπηρίας, ανεξαρτήτως τομέα (δημόσιος/ιδιωτικός).

Θεσμικό και Διεθνές Πλαίσιο

• Επισημαίνονται στρατηγικές για ενίσχυση απασχόλησης ατόμων με αναπηρία: Ευρωπαϊκή Στρατηγική 2021-2030, Εθνική Στρατηγική 2024-2030, όπου η Ελλάδα υστερεί (ποσοστό απασχόλησης 34% vs. ΕΕ 50%, χαμηλότερο για γυναίκες και βαριές αναπηρίες).

• Θεμελιώνεται σε υπερνομοθετικούς κανόνες: Σύμβαση ΟΗΕ (Ν. 4074/2012, άρθρο 27) απαγορεύει διακρίσεις και προάγει διατήρηση εργασίας· Οδηγία ΕΕ 2000/78 απαιτεί προσαρμογές· Σύνταγμα (άρθρο 21 παρ. 6) εξασφαλίζει αυτονομία και επαγγελματική ένταξη.

• Τονίζεται ότι διαφορετική μεταχείριση δημόσιων υπαλλήλων (π.χ. βάσει χρόνου πρόσληψης) συνιστά απαγορευμένη διάκριση, αντίθετη με υποχρεώσεις ενίσχυσης απασχόλησης.

Προβλήματα στην Πράξη

• Ασυνέπειες: Η Γενική Γραμματεία Δημόσιας Διοίκησης (έγγραφο 30.6.2025) απορρίπτει μόνιμη απασχόληση/διορισμούς παράλληλα με σύνταξη, επικαλούμενη παλαιότερες διατάξεις (π.χ. Υπαλληλικός Κώδικας, Ν. 2738/1999), ενώ άλλα όργανα επιτρέπουν εργασία χωρίς περιορισμούς.

• Παραδείγματα: Επιστροφή ποσών (π.χ. 6.089€ λόγω αναδρομικής σύνταξης), ανάκληση αιτήσεων, επιβαρύνσεις e-ΕΦΚΑ, κίνδυνοι για υπηρεσιακή κατάσταση λόγω αναδρομικότητας (Ν. 4961/2022).

• Κριτική: Το παλαιό πλαίσιο (π.χ. απόλυση λόγω "ανικανότητας" - άρθρα 152-153 ΥΚ) είναι παρωχημένο, προσβλητικό και μη συμβατό με σύγχρονες αντιλήψεις αναπηρίας. Η ένταξη συντάξεων Δημοσίου σε e-ΕΦΚΑ (από 2011) απαιτεί ενιαία ρύθμιση.

Συμπέρασμα και Προτάσεις

Ο Συνήγορος του Πολίτη ζητά επανεξέταση του εγγράφου της Γενικής Γραμματείας Δημόσιας Διοίκησης (ΥΠΕΣ), ενιαία αντιμετώπιση σε όλους τους φορείς (χωρίς διακρίσεις), βελτίωση νομοθεσίας για εξάλειψη εμποδίων και εκτίμηση των συνεπειών στους καταλογισμούς αποδοχών. Υπογραμμίζει την αρμοδιότητά του για καταπολέμηση της κακοδιοίκησης και την ειδική αρμοδιότητα που έχει ως «Πλαίσιο Προαγωγής» για την προαγωγή της εφαρμογής της Σύμβασης του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των ΑμεΑ (Ν. 3094/2003, Ν. 4488/2017), προσφέροντας συνδρομή στους εμπλεκόμενους φορείς. Το έγγραφο απευθύνεται σε υπουργεία και φορείς για απόψεις και ενιαία λύση, προς όφελος των πολιτών με αναπηρία.